mengpanelen en voorversterkers (pre-amps)

Mengpanelen beschikken over het algemeen over zó onvoorstelbaar veel mogelijkheden, dat je er wel een boek over zou kunnen schrijven.
Vandaar dat we hier een beknopte basisuitleg voor starters plaatsen.

Een mengpaneel of mixer wordt gebruikt voor verschillende doeleinden. Hieronder een aantal voorbeelden

• Aansluiten van apparatuur op een eindversterker of recorder

• Het mixen van meerdere geluidsbronnen tot één stereosignaal (Of surroundsignaal, afhankelijk van de toepassing)

• (voor)-versterken van microfoons.

• Distribueren van één of meerdere signalen naar verschillende andere apparaten of speakers.

• Versturen van verschillende audiobronnen naar de verschillende ingangen van bijvoorbeeld een meersporen recorder of geluidskaart.

• Manipuleren van klank en/of gedrag van audio (equalizing, compressie etc.)

• Toevoegen van geluidseffecten oftewel aansturen van interne of externe effectprocessors.

Hoeveel kanalen moet ik eigenlijk hebben?
Een mengpaneel heeft meerdere ingangskanalen voor bijvoorbeeld microfoon, cd-speler, gitaar, keyboard of wat je maar kunt bedenken. Aan de hand van de hoeveelheid apparaten die je moet aansluiten bepaal je welk mengpaneel je nodig hebt. Als je bijvoorbeeld 2 cd-spelers en een microfoon wilt aansluiten heb je in principe genoeg aan een mixer met 2 stereo line-inputs (óf 4 x mono uiteraard) en één microfoon input. De meeste mensen kiezen echter voor een mixer met nét wat meer inputs/kanalen dan ze feitelijk nodig hebben. Je kunt beter iets teveel mogelijkheden tot je beschikking hebben dan te weinig.. Stel dat je over een paar maanden nog meer apparaten wilt aansluiten?

Subgroepen
Daarnaast kan het ook belangrijk voor je zijn, om jouw aangesloten apparaten of geluidsbronnen te kunnen verdelen over verschillende uitgangen. Hiervoor worden meestal zogeheten "subgroepen" gebruikt. Dat zijn extra uitgangen naast je gewone stereo-uitgang welke door jou gekozen signalen naar buiten kunnen sturen. Denk bijvoorbeeld aan een geluidskaart met 8 ingangen. Iedere ingang wil je een ander geluid sturen om een meersporen opname te maken. Hiervoor gebruik je dus subgroepen. Als je nooit meer dan één signaal (mono of stereo) tegelijkertijd opneemt, heb je meestal geen extra groepen nodig.
Bussen of "subgroepen" worden echter ook vaak gebruikt om bepaalde gedeelten van een mix te groeperen. Vooral live wordt hier veel gebruik van gemaakt. Vaak wordt er een mix gemaakt van bijvoorbeeld de drums (welke meestal uit minimaal zo'n 6 kanalen bestaat) en geplaatst onder één stereo subgroep. Als tijdens het concert de drums zachter of harder moeten, hoeft de technicus alleen maar de fader(s) van de "drum subgroep" te bedienen, zonder dat hij zijn eigen drum mix verpest.

microfoonsignaal vs. lijnsignaal
Hier volgt een klassieker: Ik heb een mengpaneel gekocht, een aantal microfoons aangesloten... en het ruist als een gek!!? Wat is er mis met mijn mengpaneel?

Meestal helemaal niks. Je zult waarschijnlijk je microfoons op lijningangen (line inputs) hebben aangesloten. Het microfoonsignaal is echter zo zwak dat hiervoor altijd speciale pre-amps (voorversterkers) nodig zijn. Als je een microfoon op een line input aansluit moet je deze dermate veel versterken om een beetje signaal te krijgen, dat dit enorm gaat ruizen.
Deze pre-amps kun je niet zien, maar zitten in je mengpaneel ingebouwd (Althans, als je tenminste een mengpaneel hebt waar je microfoons op aan kunt sluiten) Microfoons worden bijna altijd via een zogeheten XLR stekker aangesloten. (Deze is te herkennen aan 3 contactjes midden in de stevige ronde stekker)
Als jouw mengpaneel deze aansluitingen niet heeft, is de kans groot dat er géén microfoon pre-amps (microfoon voorversterkers) inzitten.
Er zijn echter uitzonderingen, sommige (vooral oudere of goedkopere) mixers hebben microfooningangen welke werken met een gewone jack-plug.

Pre-amps / microfoon voorversterkers
Tegenwoordig wordt in studio's steeds vaker gebruikt gemaakt van losse pre-amps / voorversterkers.
In feite kun je zo'n pre-amp vergelijken met één kanaal uit een mengpaneel, maar dan van enorm hoge kwaliteit. Meestal zijn deze voorzien van een uitgebreide(re) equalizing sectie, compressie/limiting en functies als bijvoorbeeld de-essing.
Vooral in een thuis situatie komt het voor dat je misschien maar één spoor tegelijk opneemt. In dat geval zou je dus kunnen kiezen om niet een compleet mengpaneel te kopen, maar alleen maar één supergoede pre-amp. Je geeft dan geen geld uit voor functies die je toch niet gebruikt en krijgt daarvoor extra goede geluidskwaliteit en regelmogelijkheden terug.
Overigens worden deze pre-amps ook gewoon naast mengpanelen gebruikt omdat ze  meestal veel beter klinken dan de pre-amps die standaard in een mengpaneel zitten. (Tenminste.. als je het over betaalbare apparatuur hebt)

Aux (Auxiliary)

Meestal heeft ieder ingangskanaal op een mengpaneel ook één of meerdere AUX of Effect sends. Hiermee kun je het signaal van dát betreffende kanaal ergens heen zenden. Denk bijvoorbeeld aan een monitorbox of effectapparaat.
Als je een (extern) effectapparaat gebruikt zul je de uitgang hiervan uiteraard ook weer aan moeten sluiten op je mixer. Meestal zijn daarvoor zgn. aux-returns of effect-returns beschikbaar. Als deze er niet zijn ook geen nood, dan sluit je hem gewoon aan op één of 2 andere kanalen. (Alleen opletten dat je op deze kanalen dan niet  óók weer je AUX of effect send opendraait, anders gaat het rondzingen!!)

Check ons enorme aanbod van mengpanelen hier.